Μία από τις πιο σημαντικές πηγές γνώσης στην ιστορία της ψυχολογίας και συγκεκριμένα της νευροψυχολογίας είναι οι ειδικές περιπτώσεις ατόμων με πολύ σπάνιες νευρολογικές διαταραχές που αναπτύχθηκαν είτε με τά από ασθένεια, είτε μετά από εγκεφαλική βλάβη. Η βιβλιογραφία είναι γεμάτη από αναλύσεις της κατάστασης ανώνυμων ασθενών που γίνονται γνωστοί με ψευδώνυμα ή με ψεύτικα αρχικά (π.χ. οι ασθενείς ΗΜ και KC με την χαρακτηριστική αμνησία). Η συμβολή αυτών των ασθενών στον εμπλουτισμό των νευροσυμπεριφορικών μοντέλων είναι πολύ σημαντική και έχουν γραφτεί ολόκληρα βιβλία γι’ αυτούς (βλ. “Ο άνθρωπος που …

Τις τελευταίες ημέρες τα μεγάλα ειδησεογραφικά sites όλου του κόσμου (και ανάμεσά τους φυσικά και τα ελληνικα) ενημέρωσαν το κοινό τους για τα αποτελέσματα μιας έρευνας λειτουργικής απεικόνισης εγκεφάλου, όπου επιστήμονες κατάφεραν να “διαβάσουν” την ενεργοποίηση των νευρώνων στον ινιακό λοβο και βάσει αυτού να μπορέσουν να αναπαράγουν το αρχικό οπτικό ερέθισμα το οποίο δημιούργησε τη συγκεκριμένη ενεργοποίηση. Βεβαίως τα ενημερωτικά sites και τα τηλεοπτικά κανάλια (βλ. δελτίο ειδήσεων ΣΚΑΙ) παρουσίασαν αυτή την είδηση με την κατάλληλη γαρνιτούρα, αφήνοντας να εννοηθεί πως οι επιστήμονες είναι πλέον σε θέση να προβάλλουν …

Οι εγκεφαλικές δομές των περισσότερων ζωντανών οργανισμών -φυσικά και του ανθρώπου- μετά την πάροδο εκατομυρίων ετών βιολογικής εξέλιξης έχουν αναπτυχθεί έτσι ώστε οι οργανισμοί να μπορούν να επιβιώνουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στο πλουραλιστικό περιβάλλον που καλούνται να ζήσουν. Οι περισσότεροι οργανισμοί έχουν τις βασικές αισθήσεις: όσφρηση, ακοή, όραση, αφή και γεύση. Φυσικά υπάρχουν και οργανισμοί που δεν έχουν κάποια ή πολλές από τις βασικές αισθήσεις, μιας και εξελικτικά δεν τους ήταν χρήσιμες για την επιβίωσή τους.
Όπως και να έχει, θεωρούμε δεδομένο τον τρόπο με τον οποίο ακούμε, μυρίζουμε, …

Μία από τις πιο σημαντικές αισθήσεις μας -ίσως η πιο σημαντική- είναι η όραση. Όπως για τους περισσότερους οργανισμούς που ζουν σε ανοιχτό περιβάλλον, έτσι και για τον άνθρωπο είναι απαραίτητο να λαμβάνει οπτικά μηνύματα αλλά, να κατανοεί πως κινείται στον χώρο, αλλά και πως κινούνται τα αντικείμενα του περιβάλλοντος σε σχέση με αυτόν. Ο ινιακός λοβός είναι η περιοχή του εγκεφάλου που καθιστά δυνατή τη λειτουργία της όρασης. Ο ινιακός λοβός μπορεί να καταλαμβάνει μόλις το 12% της συνολικής επιφάνειας του φλοιού του ανθρώπινου εγκεφάλου, αλλά οι δυνατότητές …

Το ξέρω πως τους τελευταίους μήνες -λόγω των καλοκαιρινών διακοπών- είχα παραμελήσει την Βιντεοθήκη του Ψυχολογείν. Αλλά σιγά-σιγά επιστρέφουμε στους παλιούς μας ρυθμούς και έτσι αυτό το δεκαπενθήμερο έχω να σας παρουσιάσω δύο σύντομα βίντεο τα οποία ψάρεψα από το διαδίκτυο: ένα σχετικά με τις διαφορές της Ψυχιατρικής με την Ψυχολογία και ένα δεύτερο σχετικά με τα τεχνάσματα που χρησιμοποιούνται στις διαφημίσεις ώστε να μας πείσουν να αγοράσουμε ένα προϊόν.

Τις τελευταίες δύο εβδομάδες ανέβηκαν δύο νέα βίντεο στο “Ψυχολογείν”. Όπως έχω πει αρκετές φορές στα διάφορα post που έχω ανεβάσει ως τώρα στο blog, η Ψυχολογία δεν είναι σε καμία περίπτωση σε ξεχωριστό στρατόπεδο από τις νευροβιολογικές επιστήμες. Μέσα σε αυτό το κλίμα έχω αποφασίσει να ανεβάζω βίντεο που έχουν άμεση σχέση με τη βιολογία, μιας και πιστεύω πως απαιτείται να πέσουν τα ψεύτικα τείχη που έχουν στηθεί ανάμεσα στην Ψυχολογία και τις υπόλοιπες επιστήμες που σχετίζονται με την ανθρώπινη συμπεριφορά. Γι’ αυτούς τους λόγους και τα δύο βίντεο …

Μία από τις πιο γνωστές μεθόδους εγκεφαλικής απεικόνισης (brain imaging) είναι το fMRI (=Functional Magnetic Resonance Imaging ή Λειτουργική Απεικόνιση Μαγνητικού Συντονισμού). Το fMRI χρησιμοποιείται τόσο για έρευνες σχετικά με τις λειτουργίες του εγκεφάλου, όσο και ως μέθοδος απεικόνισης για τους εγκεφάλους ασθενών ή ατόμων με ψυχικές διαταραχές. Με αυτό το post θα προσπαθήσουμε να κάνουμε μια εισαγωγή στο fMRI, να εξηγήσουμε σε γενικές γραμμές τι είναι, που χρησιμοποιείται αλλά και πως λειτουργεί.

Μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις στον κόσμο της Νευροψυχολογίας και των Νευροεπιστημών γενικότερα είναι η προ δεκαετίας ανακάλυψη των καθρεφτικών νευρώνων (mirror neurons) αρχικά στους εγκεφάλους των πιθήκων του είδους μακάκ (macaque) και αργότερα και στον άνθρωπο. Οι νευρώνες αυτοί, οι οποίοι βρίσκονται κυρίως στον κινητικό και στον αισθητηριακό φλοιό (οπίσθιος μετωπιαίος λοβός και πρόσθιος βρεγματικός αντίστοιχα) και θεωρείται ότι έχουν κάποια άμεση σχέση με τις κοινωνικές δεξιότητες των πρωτευόντων θηλαστικών, ανάμεσα στις οποίες συγκαταλέγονται: μίμηση, ενσυναίσθηση, θεωρία του νου αλλά και η ανάπτυξη της γλώσσας.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα …

Η σχιζοφρένεια συνεχίζει να έχει στραμμένα τα φώτα της δημοσιότητας, αλλά και να κεντρίζει το επιστημονικό ενδιαφέρον για πάνω από 100 χρόνια όπου και επίσημα κατηγοριοποιήθηκε ως ξεχωριστή διαταραχή (ήταν από τις πρώτες ανεξάρτητες διαταραχές, μιας και για αιώνες ο μόνος όρος που υπήρχε ήταν η “τρέλα”). Αυτό το ενδιαφέρον δεν πηγάζει μόνο από την υπερβολικά αρνητική προβολή της από τα ΜΜΕ, στα οποία εμφανίζεται ως η ψυχική νόσος των δολοφόνων, αλλά και από την πολύπλοκη φύση της διαταραχής αυτής, η οποία φαίνεται πως επηρεάζει πολλά διαφορετικά εγκεφαλικά κέντρα.
Μία από …

Είμαι σίγουρος πως αν ρωτήσετε 100 άτομα να σας πουν κάποιες μορφές μαθησιακής διαταραχής τα 90 θα αναφέρουν την Δυσλεξία, οι υπόλοιποι 9 τo Σύνδρομο Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ADHD) και ίσως 1 στους 100 αναφέρει κάποια τρίτη διαταραχή. Οι “μαθησιακές διαταραχές” είναι ένας γενικότερος τίτλος μιας ομάδας διαταραχών που περιλαμβάνουν κυρίως αναπτυξιακά, επίκτητα και ψυχολογικά προβλήματα που έχουν ως αποτέλεσμα χαμηλή επίδοση σε μαθησιακού τύπου δραστηριότητες (ανάγνωση, γραφή, αριθμητική κ.α.). Σε αυτό το post θα ασχοληθούμε με μια πολύ συγκεκριμένη, λιγότερο γνωστή, αλλά ενδιαφέρουσα μαθησιακή διαταραχή: την αλεξία.