Τι είναι το καλό και τι το κακό; Ποια είναι τα όρια μεταξύ μιας ηθικής πράξης και μιας ανήθικης; Πως μπορούμε να “μετρήσουμε” ή και να “αυξήσουμε” την ηθικότητα μιας πράξης; Αυτά και παρόμοια ερωτήματα απασχολούν τους φιλοσόφους εδώ και αιώνες. Μεγάλα μυαλά της ανθρωπότητας έχουν προσπαθήσει να διερευνήσουν με τον δικό τους τρόπο ένα καθαρά ανθρώπινο χαρακτηριστικό: την ηθικότητα. Οι Καντ, Καρτέσιος, Αριστοτέλης, Πλάτωνας και Νίτσε είναι μόνο μερικά ενδεικτικά μεγάλα ονόματα φιλοσόφων που ο καθένας έδωσε τις δικές του απαντήσεις στο ερώτημα του τι είναι ηθικό και τι …

Στις αρχές του μήνα που μας πέρασε, το Psychology Today δημοσίευσε ένα αρκετά ενδιαφέρον άρθρο σχετικά με τα ευρήματα μιας έρευνας που έγινε στις ΗΠΑ, η οποία βρήκε πως η μοναξιά τείνει να είναι “μεταδοτική” μεταξύ των ατόμων ενός κοινωνικού περιβάλλοντος. Η αναφορά αφορά την έρευνα των Cacioppo et al. (2008)[1] η οποία έλαβε χώρα στις ΗΠΑ με συμμετέχοντες άνδρες και γυναίκες ηλικίας 18-65 ετών.
Οι ερευνητές χώρισαν τους συμμετέχοντες σε άτομα τα οποία αντιμετωπίζουν υψηλά επίπεδα “μοναξιάς” και σε αυτά που έχουν χαμηλότερα επίπεδα και δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως …

Οι φυλακές έχουν ως επίσημο σκοπό τους τον σωφρονισμό των κρατουμένων με τους κοινωνικούς κανόνες και τους ισχύοντες νόμους, ώστε, μετά το πέρας της ποινής τους, να μπορέσουν να επιστρέψουν και πάλι στον κοινωνικό ιστό ως υγιή μέλη τους. Βεβαίως το τι συνιστούν οι “κοινωνικοί κανόνες” και κατά πόσο επιβάλλεται η συμμόρφωσή μας προς αυτούς παραμένει ένα ανοιχτό θέμα συζήτησης. Επειδή όμως δεν θα ήθελα να επεκταθούμε σε μια τέτοιου είδους ανάλυση, χάριν συζήτησης ας θεωρήσουμε ως δεδομένο πως το κύριο αίτημά μας προς τα σωφρονιστικά ιδρύματα είναι οι κρατούμενοι …

Συνεχίζοντας στο θέμα της θρησκείας στο οποίο αναφέρθηκα στο προηγούμενο post και τιμής ένεκεν της χρονιάς του Δαρβίνου, αποφάσισα να αναδημοσιεύσω μια ομιλία του Δρ. Steven Pinker σχετικά με την εξελικτική ψυχολογία της θρησκείας. Το κείμενο μεταφράστηκε και αναδημοσιεύεται μετά από γραπτή άδεια του Δρ. Pinker, οπότε για το συγκεκριμένο κείμενο δεν ισχύουν οι συνήθεις κανόνες copyright του Ψυχολογείν. Οι υπότιτλοι των διάφορων ενοτήτων προστέθηκαν εκ των υστέρων για να διευκολύνουν την ανάγνωση. Ελπίζω πως θα το βρείτε ενδιαφέρον.

Του Δρ. Steven Pinker*
Η ομιλία δόθηκε στην ετήσια συνάντηση του Ιδρύματος Ελευθερίας …

Μία συνηθισμένη κριτική στην τακτική των ΜΜΕ να προβάλουν σκηνές βίας είναι πως εν τέλει μας κάνουν πιο αναίσθητους στην προβολή της βίας, μιας και αυτή μπαίνει στην καθημερινότητά μας. Ας αναλογιστούμε τις πρόσφατες αναταραχές στην Γάζα και την κάλυψη του γεγονότος από τα ΜΜΕ. Πόσες φορές είδαμε μέσω της τηλεόρασης βομβαρδισμούς, πυροβολισμούς, σοβαρά τραυματισμένους ή ακόμη και σκοτωμένους ανθρώπους; Πόσες όμως από αυτές τις σκηνές βίας έχουν χαραχθεί στο μυαλό μας; Αναλογικά με τον συνολικό αριθμό τους, πολύ λίγες.
Αλλά το θέμα δεν τελειώνει απλά στον αριθμό των σκηνών που …

Τίτλος: Ο βασανιστής ως όργανο της κρατικής εξουσίας. Ψυχολογικές καταβολές
Συγγραφέας: Μίκα Φατούρου-Χαρίτου
Έτος έκδοσης: 2003
Εν αφορμή της σημερινής ημέρας του εορτασμού της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, αποφάσισα να αναδημοσιεύσω την παρουσίαση ενός ξεχωριστού βιβλίου, η οποία πρωτοανέβηκε πριν από 1,5 περίπου χρόνο στο προσωπικό μου ιστολόγιο. Το γενικό θέμα του βιβλίου είναι η δημιουργία βασανιστών από ολοκληρωτικά καθεστώτα και πιο συγκεκριμένα από την ελληνική Χούντα πριν από περίπου 40 χρόνια. Είναι αλήθεια πως οι βασανιστές είναι βάναυσοι γιατί το “έχουν στο αίμα τους” ή μήπως είναι απλά κατασκευάσματα ενός συστήματος τυφλής υπακοής;

Μοιράσου …

Το τελευταίο δεκαπενθήμερο προστέθηκε ένα ακόμη ντοκιμαντέρ στη λίστα της Βιντεοθήκης του blog. Πρόκειται για ένα ντοκιμαντέρ που ανέβηκε στο νεοσύστατο site του Στέλιου Κούλογλου, tvxs.gr, το οποίο μιλάει για τις φροϋδικές θεωρίες και το ρόλο που έπαιξαν στην αλλαγή της κοινωνίας και του τρόπου με τον οποίον ενεργούμε ως καταναλωτές. Στο ντοκιμαντέρ δεν παρουσιάζεται τόσο η δουλεια του S. Freud, όσο του Αμερικάνου ανηψιού του, ο οποίος εφάρμοσε τις φροϋδικές θεωρίες πάνω στους καταναλωτές, αλλάζοντας ριζικά τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον εαυτό μας στον ωκεανό του καταναλωτισμού.
Μοιράσου …

Αν κάποιος μελετήσει την ανθρώπινη ιστορία είναι πολύ πιθανόν να καταλήξει στο συμπέρασμα πως ο άνθρωπος είναι ένα ον κοινωνικό. Χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλο για να επιβιώσουμε, να πετύχουμε στόχους, αλλά εν τέλει ακόμη και για να ευτυχίσουμε. Το γεγονός αυτό όμως δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν όρια στον βαθμό συγχώνευσης των ατόμων. Θέλουμε να πιστεύουμε πως έχουμε ανεξάρτητη σκέψη και βούληση, γνωρίζουμε πως όλοι μας χρησιμοποιούμε ένα εναλλακτικό κοινωνικό πρόσωπο (persona) το οποίο διαφέρει -άλλες φορές πολύ, άλλες φορές λιγότερο- από το ιδιωτικό μας πρόσωπο και πλέον το …

Οι φιλίες παίζουν σημαντικό ρόλο τόσο στη ζωή των παιδιών, όσο και των ενηλίκων. Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός πως ήδη από την ηλικία των τεσσάρων ετών τα παιδιά σε ποσοστό 75% έχουν αναπτύξει σχετικά στενές σχέσεις με συνομηλίκους τους, ενώ η φιλία είναι ένα φαινόμενο που παρουσιάζεται σε όλες τις κοινωνίες και έχει σχεδόν πάντα μια σημαντική θέση στον κατάλογο των προτεραιοτήτων όλων μας. Βεβαίως οι τρόποι με τους οποίους εκφράζονται οι φιλίες, η ποιότητά τους και η διαχρονικότητά  τους παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές από κοινωνία σε κοινωνία.
Σε αυτό το post …

Τα παραμύθια είναι ένα πανανθρώπινο φαινόμενο. Κάθε κοινωνία, από την πιο πρωτόγονη έως την πιο ανεπτυγμένη, έχει τις δικές της φανταστικές ιστορίες γεμάτες περιπέτειες, συμβολισμούς και ηθικά διδάγματα. Οι ψυχολογικές καταβολές των παραμυθιών ήταν ανέκαθεν ένα πολύ ενδιαφέρον θέμα για τους μελετητές των παραμυθιών, τόσο τους ψυχολόγους, όσο και τους συγγραφείς. Οι μεν ψυχολόγοι προσπαθούν να βρουν το βαθύτερο μήνυμα των παραμυθιών και το τι μας λένε για το συλλογικό ασυνείδητο, ενώ οι δε συγγραφείς αναλύουν τα παραμύθια από μια ψυχολογική σκοπιά, σε μια προσπάθεια να κάνουν τις ιστορίες τους …