Στο μυαλό των περισσοτέρων από εμάς ο άνθρωπος αποτελείται από δύο βασικά στοιχεία: το σώμα και το πνεύμα. Για να μην επεκταθούμε σε θεολογικές συζητήσεις, ας δεχτούμε πως η λέξη πνεύμα αναφέρεται αποκλειστικά στις νοητικές λειτουργίες του ανθρώπου. Νους και πνεύμα λοιπόν είναι έννοιες άρηκτα συνδεδεμένες μεταξύ τους και δεν μπορούν να υπάρξουν ως ξεχωριστές οντότητες. Το ένα χρειάζεται το άλλο για να λειτουργήσει και δίχως το ένα το άλλο ατροφεί και οδηγείται σταδιακά στον -φυσικό ή μη- θάνατο. Νομίζω πως δικαιολογημένα θα μπορούσε κανείς να πει πως ένα από τα …

Ένα όλο και πιο συχνό φαινόμενο είναι η σύγκριση του ανθρώπινου εγκέφαλου με τους υπολογιστές, και της ανθρώπινης σκέψης με τα προγράμματα υπολογιστών. Κάποτε αυτό θεωρούνταν απλώς μια ποιητική μεταφορά. Πλέον όμως, η άποψη αυτή υποστηρίζεται από τους περισσότερους φιλοσόφους της ανθρώπινης συνείδησης και τους περισσότερους ερευνητές στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Αν θεωρήσουμε ακριβή αυτή η σύγκριση, τότε θα έπρεπε -όπως ακριβώς μπορούμε να ρωτήσουμε πόσα ΜΒ RAM έχει ένας υπολογιστής- να είμαστε σε θέση να πούμε πόσα MB (ή gigabytes, ή terabytes κτλ) μνήμης έχει ο ανθρώπινος εγκέφαλος.

Η Jane McGonigal πιστεύει πως το videogaming όχι μόνο έχει θετικό αντίκτυπο για το άτομο, αλλά και για την κοινωνία γενικότερα. Στην ολιγόλεπτη ομιλία της στο TED καλύπτει ένα μεγάλο εύρος της έρευνας για τα βιντεοπαιχνίδια, από τα συναισθήματα των παικτών, τις ψυχολογικές διαστάσεις του παιχνιδιού αλλά και τα όσα μας διδάσκει η… ιστορία για τον ρόλο που έπαιξαν τα παιχνίδια στην εξέλιξη των ανθρώπινων κοινωνιών.

Γιατί το videogaming κάνει καλό… [20:04]

Τι είναι αυτό που ξεχωρίζει το ανθρώπινο είδος από το υπόλοιπο ζωικό βασίλειο; Είμαστε πράγματι τόσο διαφορετικοί όσο θέλουμε να …

Σε ένα από τα προηγούμενα άρθρα είχαμε κάνει μια εισαγωγή στα διάφορα είδη ανθρώπινης μνήμης αλλά και στο φαινόμενο δημιουργίας ψεύτικων μνημών, τις λεγόμενες ψευδομνήμες. Είχαμε εξηγήσει πόσο εύκολο είναι -κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες- να αλλάξουμε την μακρόχρονη μνήμη κάποιου ή να δημιουργήσουμε νέες μνήμες εκ του μηδενός. Αυτό στο οποίο δεν έχουμε αναφερθεί ως τώρα είναι οι μνημονικές διαταραχές. Με τον όρο αυτό εννοούμε τις ψυχικές διαταραχές κατά τις οποίες ο ασθενής έχει προβλήματα ανάκλισης απομνημονευμένων στοιχείων ή γενικότερης διαχείρισης της μνήμης του. Η πιο γνωστή διαταραχή είναι η …

Ένα από τα σήματα κατατεθέντα του κλάδου της ψυχολογίας είναι η πρακτική του υπνωτισμού τον οποίο μάλιστα λέγεται πως πρωτοχρησιμοποίησε ο πατέρας της ψυχανάλυσης, S. Freud. Οι περισσότεροι έχουμε δει κάποια ταινία που να δείχνει κάποιον υπνωτισμό ή ακόμη έχουμε παρακολουθήσει ζωντανά (ή μέσω της τηλεόρασης) κάποιον “μάγο” να υπνωτίζει άτομα από το κοινό του, συχνά με την χρήση ενός ρολογιού τσέπης ή απλά κοιτώντας τα στα μάτια, κάνοντάς τα πειθήνια όργανά του. Σίγουρα η ικανότητα κάποιου να ελέγχει τη σκέψη σχεδόν οποιουδήποτε θελήσει ακούγεται δελεαστική και εξάπτει τη φαντασία …

Σε ένα από τα προηγούμενα άρθρα μου είχα αναφερθεί στις υπεραπλουστεύσεις ή/και στις λάθος μεταφορές επιστημονικών ειδήσεων από τα ΜΜΕ, κάτι το οποίο θεωρώ ότι οφείλεται στην άγνοια από πλευράς των μεταφραστών-δημοσιογράφων ορισμένων βασικών εννοιών σχετικών με την είδηση που μεταφράζουν. Τότε είχα πει πως αυτή η λανθασμένη μεταφορά ειδήσεων μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στις αντιλήψεις που σχηματίζει ο καθημερινός πολίτης που, όπως είναι φυσικό, δεν έχει τις απαραίτητες γνώσεις για να ελέγξει αν αυτό που του μεταφέρουν τα ΜΜΕ ευσταθεί ή αν πρόκειται για δημοσιογραφικές υπερβολές.
Ένα παρόμοιο και …

Συνεχίζοντας στο θέμα της θρησκείας στο οποίο αναφέρθηκα στο προηγούμενο post και τιμής ένεκεν της χρονιάς του Δαρβίνου, αποφάσισα να αναδημοσιεύσω μια ομιλία του Δρ. Steven Pinker σχετικά με την εξελικτική ψυχολογία της θρησκείας. Το κείμενο μεταφράστηκε και αναδημοσιεύεται μετά από γραπτή άδεια του Δρ. Pinker, οπότε για το συγκεκριμένο κείμενο δεν ισχύουν οι συνήθεις κανόνες copyright του Ψυχολογείν. Οι υπότιτλοι των διάφορων ενοτήτων προστέθηκαν εκ των υστέρων για να διευκολύνουν την ανάγνωση. Ελπίζω πως θα το βρείτε ενδιαφέρον.

Του Δρ. Steven Pinker*
Η ομιλία δόθηκε στην ετήσια συνάντηση του Ιδρύματος Ελευθερίας …

Καλή χρονιά σε όλους και όλες! Επιστροφή μετά από απουσία περίπου 20 ημερών και ο Ιανουάριος μας βρίσκει εν μέσω πυρετώδους προετοιμασίας για κάτι αρκετά μεγάλο που ετοιμάζεται σε σχέση με αυτό το blog (και όχι μόνο). Μιας και αυτή είναι η πρώτη εγγραφή στο Ψυχολογείν για το 2009, ήθελα να ξεκινήσουμε με κάτι πιο ανάλαφρο σε σχέση με τις συνηθισμένες εγγραφές στις οποίες μιλάμε για ψυχολογικά/ψυχιατρικά σύνδρομα και κοινωνικά φαινόμενα. Έτσι αποφάσισα να παρουσιάσω μια σειρά από ενδιαφέροντα μικρά πειράματα που μπορούν να γίνουν από τον καθένα μας, μιας …

Τις τελευταίες ημέρες τα μεγάλα ειδησεογραφικά sites όλου του κόσμου (και ανάμεσά τους φυσικά και τα ελληνικα) ενημέρωσαν το κοινό τους για τα αποτελέσματα μιας έρευνας λειτουργικής απεικόνισης εγκεφάλου, όπου επιστήμονες κατάφεραν να “διαβάσουν” την ενεργοποίηση των νευρώνων στον ινιακό λοβο και βάσει αυτού να μπορέσουν να αναπαράγουν το αρχικό οπτικό ερέθισμα το οποίο δημιούργησε τη συγκεκριμένη ενεργοποίηση. Βεβαίως τα ενημερωτικά sites και τα τηλεοπτικά κανάλια (βλ. δελτίο ειδήσεων ΣΚΑΙ) παρουσίασαν αυτή την είδηση με την κατάλληλη γαρνιτούρα, αφήνοντας να εννοηθεί πως οι επιστήμονες είναι πλέον σε θέση να προβάλλουν …

Οι εγκεφαλικές δομές των περισσότερων ζωντανών οργανισμών -φυσικά και του ανθρώπου- μετά την πάροδο εκατομυρίων ετών βιολογικής εξέλιξης έχουν αναπτυχθεί έτσι ώστε οι οργανισμοί να μπορούν να επιβιώνουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στο πλουραλιστικό περιβάλλον που καλούνται να ζήσουν. Οι περισσότεροι οργανισμοί έχουν τις βασικές αισθήσεις: όσφρηση, ακοή, όραση, αφή και γεύση. Φυσικά υπάρχουν και οργανισμοί που δεν έχουν κάποια ή πολλές από τις βασικές αισθήσεις, μιας και εξελικτικά δεν τους ήταν χρήσιμες για την επιβίωσή τους.
Όπως και να έχει, θεωρούμε δεδομένο τον τρόπο με τον οποίο ακούμε, μυρίζουμε, …