Φυλετική προκατάληψη στην Κοινωνία και την Αστυνομία
Αποστολη με e-mail
Εκτυπωση
Νομίζω πως οι περισσότεροι από εμάς θυμόμαστε κάποια από εκείνα τα περιστατικά όπου κάποιος αστυνομικός πυροβόλησε και τραυμάτισε ή σκότωσε κάποιον νεαρό, επειδή θεώρησε πως ήταν επικίνδυνος. Μπορεί στην Ελλάδα τα περιστατικά να μην είναι καθημερινά, αλλά σίγουρα είναι σχετικά συχνά αν σκεφτούμε το μέγεθος της χώρας μας.
Πόσο τυχαίες άραγε είναι αυτού του είδους οι αντιδράσεις από τους αστυνομικούς; Όλοι μας έχουμε τις ίδιες πιθανότητες να θεωρηθούμε ύποπτοι και να τραυματιστούμε κατά λάθος σε ένα τέτοιο περιστατικό; Κάποιες έρευνες στις ΗΠΑ μας ενημερώνουν πως μάλλον υπάρχει μια προκατάληψη εναντίον των μειονοτήτων, κυρίως από τους απλούς πολίτες, αλλά και από τους αστυνομικούς σε κάποιο σημαντικό βαθμό.
Τα ερωτήματα που έθεσαν οι επιστήμονες στις έρευνες αυτές είναι ελαφρώς διαφορετικά από τον προβληματισμό της εισαγωγής μου. Συγκεκριμένα θέλησαν να δουν πως θα αντιδρούσαν οι αστυνομικοί σε μια περίπτωση όπου έπρεπε άμεσα να αποφασίσουν αν θα πρέπει να πυροβολήσουν κάποιον ύποπτο ή όχι.
Σε μια έρευνα των Plant et al. (2005), 48 λευκοί αστυνομικοί εξετάστηκαν σε ένα πολύ απλό πείραμα. Συγκεκριμένα τους παρουσίασαν μια σειρά από βίντεο τα οποία έδειχναν ένα σκούρο φόντο και σε κάποια στιγμή μία φωτογραφία εμφανιζόταν στην οθόνη. Η φωτογραφία είτε έδειχνε κάποιον να κρατάει ένα όπλο στραμμένο στον παρατηρητή, είτε κάποιον να κρατάει ένα άσχετο αντικείμενο (κινητό, αναψυκτικό κτλ) σε μια παρόμοια στάση. Στις μισές φωτογραφίες εμφανιζόντουσαν λευκοί ύποπτοι (50% με όπλο και 50% με άσχετο αντικείμενο) και στις άλλες μισές φωτογραφίες μαύροι ύποπτοι (και πάλι 50% με όπλο και 50% με άσχετο αντικείμενο). Μπορείτε να δείτε ένα παράδειγμα του βίντεο στο Cognitive Daily.
Οι φωτογραφίες εμφανίζονταν για πολύ λίγα κλάσματα του δευτερολέπτου, ώστε να μην προλάβουν οι αστυνομικοί να επεξεργαστούν όλη την εικόνα, παρά μόνο τα βασικά της χαρακτηριστικά (π.χ. χρώματα, φιγούρες, περιβάλλον). Οι αστυνομικοί έπρεπε να αποφασίσουν είτε να “πυροβολήσουν” τον ύποπτο είτε όχι (καταδεικνύοντας την απόφασή τους πατώντας δυο κουμπιά) και έπρεπε να πάρουν την απόφαση μέσα σε μισό δευτερόλεπτο. Τους είχε δωθεί η οδηγία πως σκοπός του πειράματος είναι να μετρήσουν την ταχύτητα της οπτικής μας αντίληψης.
Αυτό που βρήκαν είναι πως αρχικά οι αστυνομικοί έτειναν να πυροβολούν πιο συχνά “κατά λάθος” έναν μαύρο ύποπτο παρά έναν λευκό, δείχνοντας πως υπάρχει μια προκατάληψη εναντίον των μαύρων υπόπτων. Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι πως όταν οι αστυνομικοί έκαναν περισσότερες επαναλήψεις του πειράματος κατάφεραν και μείωσαν τα λάθη τους και στο τέλος δεν υπήρχαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ λευκών και μαύρων υπόπτων. Αυτό που έχει σημασία όμως είναι περισσότερο η αρχική αντίδραση των αστυνομικών αυτών, μιας και σε μια περίπτωση που θα πρέπει να αποφασίσουν ταχύτατα για να πυροβολήσουν ή όχι έναν ύποπτο δεν θα έχουν το χρόνο να επεξεργαστούν τη σκηνή, αλλά φυσικά ούτε και να “εκπαιδευτούν” ώστε να ξεχωρίζουν καλύτερα τους οπλοφορούντες από τους αθώους.
Το παρήγορο στην πιο πάνω έρευνα είναι πως όταν το ίδιο πείραμα επαναλήφθηκε με συμμετέχοντες απλούς φοιτητές, τα αποτελέσματα ήταν πως οι φοιτητές δεν τείνουν να διορθώνονται με την επανάληψη, μιας και συνεχίζουν να έχουν προκατάληψη εναντίον των μαύρων υπόπτων ακόμη και μετά από πολλαπλές επαναλήψεις του πειράματος.
Ποιο χρώμα είναι το πιο ύποπτο;
Ένα δεύτερο και εξίσου ενδιαφέρον ερώτημα που τέθηκε γύρω από αυτό το ζήτημα ήταν αν το περιβάλλον παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της προκατάληψης. Για να απαντήσουν στο ερώτημα αυτό οι Correll et al. (2007) έτρεξαν ένα παρόμοιο πείραμα όπου και πάλι εμφανιζόντουσαν κάποιες φωτογραφίες λευκών και μαύρων υπόπτων, με τους μισούς να κρατάνε όπλο και τους άλλους μισούς άσχετα αντικείμενα.
Σε αυτό το πείραμα υπήρχαν 3 διαφορετικές ομάδες: ομοσπονδιακοί αστυνομικοί (national policemen για την ακρίβεια), τοπικοί αστυνομικοί της πόλης του Denver και απλοί πολίτες του Denver. Αυτό που βρέθηκε και πάλι είναι πως οι πολίτες είναι σημαντικά πιο προκατειλημμένοι από τους αστυνομικούς και τείνουν να θεωρούν κάποιο πιο ύποπτο απλά βάσει του χρώματος του δέρματός του. Σε αυτή την έρευνα όμως βρέθηκαν διαφορές ανάμεσα στους ομοσπονδιακούς και τους τοπικούς αστυνομικούς, με τους τοπικούς αστυνομικούς να είναι και πάλι ελαφρώς προκατειλημμένοι εναντίον των μαύρων, ενώ τους ομοσπονδιακούς να διστάζουν να “πυροβολήσουν” έναν ύποπτο (ανεξάρτητα από το χρώμα του).
Το ενδιαφέρον του πιο πάνω πειράματος είναι πως δόθηκαν ερωτηματολόγια μέτρησης ρατσιστικών τάσεων και προκαταλήψεων και οι συμμετέχοντας σε γενικές γραμμές θεωρούσαν πως δεν έχουν προκαταλήψεις εναντίων των Αφροαμερικανών, κάτι που φυσικά διαψεύστηκε από τα τελικά αποτελέσματα της έρευνας, ιδιαίτερα δε για τους πολίτες.
Τι μας λένε όμως με απλά λόγια οι πιο πάνω έρευνες; Πολύ απλά, όσο πιο συχνά ερχόμαστε σε επαφή με τις μειονότητες μιας περιοχής/χώρας τόσο λιγότερο προκατειλημμένοι είμαστε εναντίον τους, μιας και επεκτείνουμε τις εμπειρίες μας και ο “ξένος” γίνεται περισσότερο “οικείος” και θεωρείται λιγότερο επικίνδυνος εκ των προτέρων. Οι αστυνομικοί μπορεί να αποβάλλουν σιγά- σιγά την προκατάληψη, αλλά οι αστυνομικοί που έρχονται πιο συχνά σε επαφή με μειονοτικό πληθυσμό και ζουν ανάμεσά του είναι σε θέση να κρίνουν περισσότερο αντικειμενικά σε σχέση με τους συναδέλφους τους που δεν ζυμώνουν τις κοινωνικές τους αντιλήψεις.
Δυστυχώς δεν γνωρίζω αν υπάρχει παρόμοια έρευνα στην Ελλάδα. Θα είχε πολύ ενδιαφέρον να δούμε αρχικά τις ρατσιστικές τάσεις των πολιτών της Ελλάδας και τις προκαταλήψεις τους, αλλά και το αν έχουν συνείδηση των προκαταλήψεων ή όχι. Για το Αστυνομικό Σώμα μια τέτοια έρευνα θα μπορούσε να βοηθήσει στην ποιοτική αναβάθμιση της εκπαίδευσης των αστυνομικών ώστε να γίνουν περισσότερο αποτελεσματικοί και να κάνουν λιγότερα λάθη λόγω των προκαταλήψεων τους.
Και για να πάμε και ένα βήμα παραπέρα θα έπρεπε γενικότερα οι αστυνομικοί να περνάνε σε τακτά χρονικά διαστήματα από διάφορα ψυχοκοινωνικά τεστ ώστε να εντοπίζονται σχετικά νωρίς τα αστυνομικά όργανα που είναι ανίκανα να φέρουν εις πέρας το δύσκολο έργο τους και να στηρίζονται/εκπαιδεύονται ώστε να διορθώσουν τις λάθος αντιλήψεις τους.
Πηγές / Περισσότερες πληροφορίες
- Plant, E.A. & Peruche, B.M. (2005). The consequences of race for police officers’ responses tocriminal suspects. Psychological Science, 16(3), 180-183.
Joshua Correll, Bernadette Park, Charles M. Judd, Bernd Wittenbrink, Melody S. Sadler, Tracie Keesee (2007). Across the thin blue line: Police officers and racial bias in the decision to shoot. Journal of Personality and Social Psychology, 92 (6), 1006-1023. - Cognitive Daily: “Police (usually) are able to curb racial bias in shooting suspects”
- Cognitive Daily: “Shooting unarmed suspects: A matter of race?”
Φωτογραφίες:
Διαβάστε επίσης...
(1 ψήφοι)
Δυστυχώς δεν γνωρίζω αν υπάρχει παρόμοια έρευνα στην Ελλάδα. Θα είχε πολύ ενδιαφέρον να δούμε αρχικά τις ρατσιστικές τάσεις των πολιτών της Ελλάδας και τις προκαταλήψεις τους, αλλά και το αν έχουν συνείδηση των προκαταλήψεων ή όχι.
To υπέροχο είναι οτι η κοινωνική αποδοχή του ρατσισμου στην Ελλάδα επιτρέπει τους ανθρώπους να εκφράζονται με μεγαλύτερη άνεση σε σχέση με τους ευρωπαίους συνάδερφους τους:
http://abravanel.wordpress.com/2007/11/07/bigotry-in-greece-and-world-a-survey/
“Αυτό που βρήκαν είναι πως αρχικά οι αστυνομικοί έτειναν να πυροβολούν πιο συχνά “κατά λάθος” έναν μαύρο ύποπτο παρά έναν λευκό”
Απόλυτα λογικό τη στιγμή που οι μαύροι κάνουν πολλαπλάσια εγκλήματα. Αν το ίδιο πείραμα επαναλαμβανόταν χωρίζοντας τους αστυνομικούς σε λευκούς και μαύρους, τα αποτελέσματα θα ήταν τα ίδια. Δηλαδή οι μαύροι αστυνομικοί θα έβγαιναν ρατσιστές προς τη φυλή τους.
Επίσης αν οι ύποπτοι δεν ήταν μαύροι και λευκοί, αλλά νεαροί λευκοί και λευκές γριούλες, οι αστυνομικοί θα “πυροβολούσαν” κατά λάθος περισσότερους νεαρούς ύποπτους από γριούλες.
Πρέπει να είναι εντελώς ηλίθιος κάποιος για να αναγάγει τα αποτελέσματα σε ρατσισμό.
@Abravanel
Σαφέστατα. Και εγώ θεωρώ πως ο ρατσισμός είναι βαθιά ριζωμένος κ δεν είμαι κ ιδιαίτερα αισιόδοξος για τα αποτελέσματα μιας τέτοιας έρευνας στην χώρα μας, αλλά τουλάχιστον θα ξέραμε που πατάμε.
Φυσικά πάντα θα υπάρχουν κ αυτοί που θα αντιπροτείνουν πως δεν πρόκειται για ρατσισμό, αλλά για αποφυγή επαφής με άτομα που είναι επικίνδυνα (π.χ. εγκληματίες λόγω φυλετικής καταγωγής!), ανώμαλα (π.χ. ομοφυλόφιλοι) κ τα οποία μπορεί να κάνουν κακό με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο στους γύρω τους. Βεβαίως αυτά τα άτομα αποφεύγουν συστηματικά να δουν το πως λειτουργεί αυτός ο τροχός κ πως το ένα (προκατάληψη), αυτόματα φέρνει το άλλο (εγκληματικότητα, στην περίπτωση των αλλοδαπλων) και τούμπαλιν.
Πολύ ενδιαφέρουσα η έρευνα που παρουσιάζεις στο blog σου. Ίσως μιλήσω γι’ αυτή στο μέλλον
@αηδιεσ
Γειά σου “αηδίεσ”. Δυστυχώς κυκλοφορούν και τέτοιου είδους ηλίθιοι επιστήμονες. Τι να πει κανείς…
Θα προσπαθήσω να εξηγήσω τα αποτελέσματα με έναν διαφορετικό τρόπο, αλλά όντας ηλίθιος και απευθυνόμενος σε παντογνώστη αναγνώστη καταλαβαίνεις πως είναι δύσκολο.
Λοιπόν… Αν πράγματι ο λόγος που έγιναν τόσα false-positives σε αυτά τα πειράματα δεν ήταν η προκατάληψη εναντίον της φυλής, αλλά το ότι οι μαύροι είναι πιο ύποπτοι από τους λευκούς επειδή είναι πιο πιθανό να είναι εγκληματίες στην πραγματικότητα, τότε πως εξηγείς την διαφορά μεταξύ των ομοσπονδιακών αστυνομικών και των τοπικών αστυνομικών, αλλά και των αστυνομικών από τους απλούς πολίτες; Αν ήταν έτσι όπως τα λες θα περίμενα πως οι τοπικοί αστυνομικοί θα σκοράρανε ίσα με τους πολίτες καθώς εμπλέκονται καθημερινά με εγκληματίες κ άρα θα είχαν ακόμη υψηλότερη προκατάληψη εναντίον της φυλετικής ομάδας που -σύμφωνα με τα λεγόμενά σου- είναι πιο εγκληματική. Και οι ομοσπονδιακοί αστυνομικοί, έχοντας μια πολύ πιο γενική εικόνα για τα εγκλήματα σε όλες τις ΗΠΑ θα είχαν επίσης πιο υψηλή προκατάληψη από αυτή που βγήκε στα αποτελέσματα.
Το κενό που παρατήρησες στην έρευνα, σχετικά με τη μη συμμετοχή μαύρων αστυνομικών όντως ισχύει και από ότι γνωρίζω θα είναι μία από τις μεταβλητές που θα ελέγξουν σε μελλοντική έρευνα πάνω στο θέμα. Προσωπική μου εκτίμηση είναι πως οι μαύροι αστυνομικοί θα έχουν λιγότερα ποσοστά από τους λευκούς, αλλά κ πάλι θα είναι προκατηλλημένοι εναντίον των μαύρων υπόπτων. Αν αυτά ήταν τα τελικά αποτελέσματα, μια εναλλακτικη εξήγηση από αυτή που προτείνεις εσύ θα μπορούσε να είναι η εσωτερίκευση των στερεοτύπων που κυκλοφορούν μέσα στο Σώμα. Είναι σύνηθες ψυχολογικό φαινόμενο ο ενστερνισμός των αντιλήψεων της εξω-ομάδας (λευκοί, στην περίπτωση των μαύρων) από άτομα μιας τρίτης μειονοτικής ομάδας.
Είναι σαν ένας μηχανισμός επιβίωσης, παρόμοιο με αυτόν που παρατηρήθηκε σε έρευνες για εθνικιστικές τάσεις στα Βαλκάνια κ βρέθηκε πως παιδιά μεταναστών (δεύτερης γενιάς πολίτες) έχουν πιο εθνικιστικές τάσεις από τους αυτόχθονες πολίτες (δυστυχώς δεν έχω link της έρευνας πρόχειρο αυτή τη στιγμή, αλλά έτσι κ αλλιώς αυτό είναι ένα κλασσικό εύρημα στην Κοινωνική Ψυχολογία).
Τέλος, ακόμη κ αν δεχτούμε πως η εναλλακτική υπόθεσή σου ειναι οντως σωστη κ όντως η προκατάληψη βασίζεται σε κάτι άλλο (πιθανότητα της ομάδας του ατόμου να έχει ροπή προς την εγκληματικότητα) δεν νομιζεις πως το θέμα της εσφαλμένης στοχοποίησης αθώων είναι σημαντικό; Ή μήπως θεωρείς απλά παράπλευρες απώλειες τους αθώους αφροαμερικανούς (ή Πακιστανούς στην Ελλάδα) που τραυματιζονται ή σκοτώνονται λόγω “εσφαλμένης αντίληψης της επικινδυνότητάς τους”;
Σε ευχαριστώ για το σχόλιο και ελπίζω -μέσα σε όλη την ηλιθιότητα που με διακατέχει- να άγγιξα τα ερωτήματα που θέτεις με αυτόν τον τόσο κομψό τρόπο.
Σχολιάστε!
Πρόσφατα Άρθρα
Ψηφοφορία
Κατηγορίες
Αρχείο
Ετικετες
Αφίσες
Πρόσφατα Σχόλια
Τα καλύτερα
Τελευταία Tweets
{ Φιλοξενία: SciBlogs|NET | Arthemia WordPress theme by Michael Hutagalung }